Wpisy oznaczone tagiem klistała

Intelligenzaktion (akcja „inteligencja”)

Jerzy Klistała

Jerzy Klistała

Ukazała się kolejna książka Jerzego Klistały z dziedziny biografistyki, zatytułowana „Intelligenzaktion”. Stanowi ją słownik biograficzny, zawierający około 1500 życiorysów przedstawicieli polskiej inteligencji, aresztowanych wiosną 1940 roku głównie na Górnym Śląsku,  w Zagłębiu Dąbrowskim i na Zaolziu (tereny te podczas okupacji zostały włączone do III Rzeszy), a następnie osadzonych w niemieckich obozach koncentracyjnych i  więzieniach, z których większość w nich zginęła. Publikacja ta nie pozwala zapomnieć o tych ofiarach, poniesionych przez polską inteligencję już w pierwszym roku okupacji hitlerowskiej.

Należy wyjaśnić, że Intelligenzaktion (akcja „inteligencja”) była hitlerowskim aktem ludobójstwa skierowanym przeciwko  inteligencji na ziemiach polskich wcielonych do III Rzeszy (Prowincja Górnośląska, Kraj Warty i Okręg Gdańsk-Prusy Zachodnie). W jej ramach zaplanowano i metodycznie realizowano zagładę około 50 tysięcy nauczycieli, księży przedstawicieli ziemiaństwa, wolnych zawodów, działaczy społecznych i politycznych oraz emerytowanych wojskowych. Egzekucje wykonywano od września 1939 do kwietnia 1940 roku, m.in. w lasach piaśnickich na Pomorzu.

Kolejnych 50 tysięcy deportowano do obozów koncentracyjnych i więzień na terenie tzw. Starej Rzeszy (Dachau, Sachsenhausen, Buchenwald) i wcielonej w 1938 roku do Niemiec Austrii (Mauthausen-Gusen). Spośród nich przeżył tylko znikomy procent.

Odpowiednikiem tej akcji na terenie Generalnego Gubernatorstwa była Akcja AB (Außerordentliche Befriedungsaktion – Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna), przeprowadzona między majem a lipcem 1940 roku, w wyniku której rozstrzelano m.in. wybitnych przedstawicieli polskiej elity politycznej, naukowej, a nawet sportowej w Palmirach koło Warszawy. Po włączeniu w 1941 roku Białostocczyzny do III Rzeszy również tam przeprowadzono wśród członków tamtejszej polskiej inteligencji aresztowania, rozstrzeliwania i deportacje do obozów koncentracyjnych (głównie Stutthof).

W Prowincji Górnośląskiej w ramach Intelligenzaktion represjom przykładowo poddano m.in. takie osoby jak: ksiądz Paweł Bocek, prefekt szkół ewangelickich w Ustroniu, którego deportowano do Dachau, a potem Mauthausen (przeżył); biskup ewangelicki Juliusz Bursche, który zginął w berlińskim więzieniu Moabit; lekarz i nauczyciel Jan Buzek, zamordowany w Dachau; inspektor szkolny Jerzy Cieniała, zamordowany w Mauthausen-Gusen; Paweł Dubiel, burmistrz Królewskiej Huty (dzisiaj Chorzów), zamordowany w Dachau; ksiądz Karol Kałuża, działacz plebiscytowy, zamordowany również w Dachau; czy Julian Samulowski, powstaniec śląski i dyrygent, zamordowany z kolei w Mauthausen-Gusen.

Podobne aresztowania zostały także przeprowadzone na ziemi oświęcimskiej, chrzanowskiej i olkuskiej. Przykładem może być nauczyciel Karol Dydo, mieszkający w Babicach koło Oświęcimia i pracujący tam jako kierownik miejscowej szkoły powszechnej, który stał się jedną z ofiar masowych aresztowań, dokonanych wiosną 1940 r. przez gestapo wśród nauczycieli ziemi oświęcimskiej i 29 lipca tegoż roku jako pierwszy z nich zginął w Mauthausen. Z kolei w Olkuszu w tym samym czasie aresztowano m.in. pracującego tam Karola Feczko, absolwenta Politechniki Lwowskiej, inżyniera budownictwa lądowo-wodnego, którego także zamordowano w Mauthausen.

Jerzy Klistała (ur. w 1935 roku) – jest mieszkańcem Bielska-Białej, który w czasie okupacji niemieckiej osobiście doświadczył skutków terroru hitlerowskiego. Jego ojciec za działalność konspiracyjną w ZWZ/AK został rozstrzelany w KL Auschwitz pod Ścianą Straceń na dziedzińcu bloku nr 11 w 1943 roku.

Młody Jurek po raz pierwszy zwiedził były obóz Auschwitz-Birkenau jako dwunastoletni uczeń z wycieczką szkolną. Było to dwa lata po wojnie. Nie przypuszczał wówczas, że to miejsce masowych zbrodni hitlerowskich wpłynie na jego późniejsze życie w tak wyjątkowy sposób. Świeże jeszcze ślady po byłym obozie, podziałały wówczas na jego dziecięcą świadomość bardzo mocno – przyjechał bowiem do miejsca, w którym zginął jego ojciec, mający zaledwie trzydzieści dwa lata. W życiu dorosłym Jerzy Klistała, już po przejściu na emeryturę, zajął się biografistyką więźniów obozów koncentracyjnych nie pozwalając, aby pozostali oni bezimienni.

Bielszczanin dotychczas publikował pozycje, związane z martyrologią Polaków z terenu Małopolski, Śląska, Podbeskidzia i Zaolzia. Obecna publikacja jest jego siedemnastą pozycją wydawniczą.

Adam Cyra

Oświęcim, 12 lipca 2017 r.

Brak komentarzy

Powstaje „Księga Pamięci” ofiar KL Mauthausen

W pracach nad tworzeniem tej niezwykłej publikacji uczestniczy znany historyk-amator,  Jerzy Klistała, który jest mieszkańcem Bielska-Białej. Jego ojciec za działalność konspiracyjną w ZWZ/AK został rozstrzelany w obozie oświęcimskim pod Ścianą Straceń na dziedzińcu bloku nr 11. On sam napisał piętnaście książek, związanych głównie z martyrologią Polaków w Auschwitz i Mauthausen. Niedawno opublikował trzeci i ostatni tom swojej kolejnej książki z dziedziny biografistyki, zatytułowany „Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945 – słownik biograficzny”.

Obecnie Jerzy Klistała współpracuje z Miejscem Pamięci Mauthausen, realizującym jeden ze swoich pierwszych i najdłużej trwających projektów badawczych, jakim jest opracowanie i wydanie „Księgi Pamięci”. Dzieło to będzie zawierać  wszystkie znane nazwiska osób, zamordowanych w tym niemieckim obozie na terenie Austrii oraz w jego podobozach. W miarę możności biografie wielu z nich będą również zamieszczone w tej księdze.

Czytaj reszte tego wpisu »

, ,

Brak komentarzy

Jerzy Klistała

Za kilkanaście dni ukaże się pierwszy tom kolejnej książki Jerzego Klistały z dziedziny biografistyki, zatytułowany „Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945 – słownik biograficzny”.

Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945 - słownik biograficzny

Martyrologium mieszkańców Zaolzia w latach 1939-1945 - słownik biograficzny

Jerzy Klistała (ur. 1935 r.) – jest mieszkańcem Bielska-Białej, który w czasie okupacji niemieckiej osobiście doświadczył skutków terroru hitlerowskiego. Jego ojciec za działalność konspiracyjną w ZWZ/AK został rozstrzelany w KL Auschwitz pod Ścianą Straceń na dziedzińcu bloku nr 11 w 1943 r.

Młody Jurek po raz pierwszy zwiedził były obóz Auschwitz-Birkenau jako dwunastoletni uczeń z wycieczką szkolną. Było to dwa lata po wojnie. Nie przypuszczał wówczas, że to miejsce masowych zbrodni hitlerowskich wpłynie na jego późniejsze życie w tak wyjątkowy sposób. Świeże jeszcze ślady po byłym obozie, podziałały wówczas na jego dziecinną świadomość bardzo mocno – przyjechał bowiem do miejsca, w którym zginął jego ojciec, mając zaledwie trzydzieści dwa lata. W życiu dorosłym Jerzy Klistała, już po przejściu na emeryturę, zajął się biografistyką więźniów obozów koncentracyjnych, nie pozwalając, aby pozostali oni bezimienni.

Bielszczanin dotychczas publikował pozycje, związane z martyrologią Polaków z terenu Małopolski, Śląska i Podbeskidzia. Obecnie pracuje nad dalszymi dwoma tomami słownika biograficznego, poświęconego stratom spośród mieszkańców Zaolzia.

Prof. Tomasz Nałęcz, doradca Prezydenta RP ds. historii, na temat publikacji Jerzego Klistały napisał:

Jestem pod ogromnym wrażeniem dzieła, jakie Pan wykonuje. Jako historyk świetnie zdaje sobie sprawę z tego, ile trudu kryje się za każdą stronicą tych książek. Podziwiam Pana wytrwałość, determinację i umiejętności historyczne, dzięki którym te opracowania w bardzo cenny sposób dokumentują najbardziej dramatyczne karty naszej narodowej historii z okresu II wojny światowej.

Ostatnia publikacja Jerzego Klistały nie pozwala zapomnieć o ofiarach, jakie ponieśli w walce z niemieckim nazizmem Polacy z Zaolzia.

Adam Cyra
Oświęcim, 8 grudnia 2011 r.

, , , ,

1 komentarz

Nowe martyrologium Jerzego Klistały

Ukazała się kolejna książka Jerzego Klistały z dziedziny biografistyki, zatytułowana „Martyrologium mieszkańców Bielska, Białej, Bystrej, Czechowic, Dziedzic, Jasienicy, Jaworza, Komorowic, Kóz, Mikuszowic, Porąbki, Szczyrku, Wilamowic, Wilkowic, Zabrzega w latach 1939-1945 – słownik biograficzny”.

Jerzy Klistała (ur. 1935 r.) – obecnie mieszka w Bielsku-Białej. W czasie okupacji niemieckiej osobiście doświadczył skutków terroru hitlerowskiego. Jego ojciec za działalność konspiracyjną w ZWZ/AK został rozstrzelany w KL Auschwitz pod „Ścianą Straceń” w 1943 r.

Książka pt. "Martyrologium mieszkańców Bielska, Białej, Bystrej, Czechowic, Dziedzic, Jasienicy, Jaworza, Komorowic, Kóz, Mikuszowic, Porąbki, Szczyrku, Wilamowic, Wilkowic, Zabrzega w latach 1939-1945 – słownik biograficzny"

Książka pt. "Martyrologium mieszkańców Bielska, Białej, Bystrej, Czechowic, Dziedzic, Jasienicy, Jaworza, Komorowic, Kóz, Mikuszowic, Porąbki, Szczyrku, Wilamowic, Wilkowic, Zabrzega w latach 1939-1945 – słownik biograficzny"

Młody Jurek po raz pierwszy zwiedził były obóz Auschwitz-Birkenau jako dwunastoletni uczeń z wycieczką szkolną. Było to dwa lata po wojnie. Nie przypuszczał wówczas, że miejsca masowych zbrodni hitlerowskich wpłyną na jego późniejsze życie w tak wyjątkowy sposób. Świeże jeszcze ślady po byłym obozie, podziałały wówczas na jego dziecinną świadomość bardzo mocno – przyjechał bowiem do miejsca, w którym zginął jego ojciec, mając zaledwie trzydzieści dwa lata. W życiu dorosłym Jerzy Klistała, już po przejściu na emeryturę, zajął się biografistyką więźniów obozów koncentracyjnych, nie pozwalając, aby pozostali oni bezimienni.

Niniejsza książka w formie słownika biograficznego przedstawia w krótkich notach biograficznych losy ponad 1300 Polaków i Żydów, więźniów niemieckich obozów i więzień oraz obozów jenieckich z terenów bliskich miejsca zamieszkania Autora. Wśród nich są także Polacy, którzy zginęli na „nieludzkiej ziemi”, rozstrzelani przez NKWD w Katyniu i Charkowie.

Biogramy więźniów w nowo wydanej książce Jerzego Klistały poprzedzone są cennym wstępem, zatytułowanym „Metody zatajania zbrodni”. Wstęp ten napisał Kazimierz Smoleń, mający dzisiaj osiemdziesiąt osiem lat – wyjątkowy znawca tematu oświęcimskiego, były więzień KL Auschwitz i KL Mauthausen, długoletni dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, który ojca również stracił w obozie koncentracyjnym. Opracowanie to nawiązuje do nakazu tajemnicy, w jakiej obozowe władze SS starały się utrzymać to wszystko, co czynione było w zakresie unicestwiania więźniów od powstania KL Auschwitz do ostatnich dni jego funkcjonowania.

Polacy i Żydzi z terenów nie tak odległych od KL Auschwitz, którzy zginęli i ich biogramy są utrwalone w martyrologium Jerzego Klistały, poza nielicznymi wyjątkami, nie mają mogił. W Oświęcimiu ich prochy rozrzucano m.in. na terenach przyległych do KL Auschwitz i wsypywano do rzeki Soły. „I tak – pisze w przedmowie do swojej książki Jerzy Klistała – przyobozowa ziemia i rzeka stały się miejscem Ich wiecznego spoczynku”.

Ta cenna publikacja, która ukazała się m.in. dzięki finansowemu wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego, Fundacji Pamięci Ofiar Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau i Chrześcijańskiego Stowarzyszeniu Rodzin Oświęcimskich nie pozwala o Nich zapomnieć.

Adam Cyra
Oświęcim, 1 grudnia 2008 r.

, , , , , , ,

Brak komentarzy