Siedemdziesiąt pięć lat temu w Święto Niepodległości …


Gerhard Palitsch, najczęściej dokonywał egzekucji pod Ścianą Straceń

Gerhard Palitzsch, najczęściej dokonywał egzekucji pod Ścianą Straceń

Ściana Straceń (Muzeum Auschwitz)

Ściana Straceń (Muzeum Auschwitz-Birkenau)

Siedemdziesiąt pięć lat temu, w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości – 11 listopada w 1941 r. – na dziedzińcu bloku nr 11 pod Ścianą Straceń w KL Auschwitz odbyła się pierwsza egzekucja dokonana przez strzał w tył głowy z broni małokalibrowej. Skazańcy rozebrani do naga, ze skrępowanymi z tyłu rękami, byli rozstrzeliwani pojedynczo. Przed egzekucją wypisano każdemu z nich numer obozowy na piersiach. Jej przebieg obserwował komendant obozu Rudolf Höss oraz kierownik obozu i lekarz obozowy. Rozstrzeliwał podoficer raportowy Gerhard Palitzsch, każdorazowo ładując do karabinka nowy nabój, który sam również zginął pod koniec drugiej wojny światowej. Podawane są różne okoliczności jego śmierci.

Zobacz: Zakochany zbrodniarz

Sadyści z Auschwitz

Józef Lepianka

Józef Lepianka

W tym dniu rozstrzelano 76 więźniów osadzonych wcześniej w KL Auschwitz. Wśród nich było 27 więźniów umieszczonych w celach aresztu w bloku nr 11 przez władze obozowe od 10 października do 2 listopada 1941 r.

Ponadto gestapo obozowe wezwało z różnych bloków więźniarskich na terenie KL Auschwitz 49 więźniów, informując ich o tym podczas apelu wieczornego w przeddzień egzekucji, których również stracono. Wszyscy z nich w obozowych aktach zgonu mają odnotowane w języku niemieckim: „Erschiessung wegen Widerstand gegen die Staatsgewalt” (rozstrzelany z powodu oporu przeciw władzy państwowej).

Edward Podolec

Edward Podolec

Jako datę śmierci podano fałszywie w ich aktach zgonu 10 listopada 1941 r. Wszyscy zamordowani pod obozową Ścianą Straceń – w rocznicę Święta Niepodległości – byli prawie że samymi Polakami. Zwłoki rozstrzelanych spalono w krematorium nr 1 na terenie obozu macierzystego w Oświęcimiu.

Bronisław Ujdak

Bronisław Ujdak

Wśród straconych było kilku więźniów, pochodzących z Jarosławia: dentysta Józef Lepianka (nr 9152), stolarz Edward Podolec (nr 11347), ), student Kazimierz Szumlakowski (nr 540) i szewc Bronisław Ujdak (nr 9141).

Jan Rogacki

Jan Rogacki

Jedną z ofiar tej egzekucji był także zamieszkały w momencie aresztowania w Jarosławiu lekarz Jan Rogacki. Był on oficerem służby stałej, biorąc udział w walkach o niepodległość i granice II Rzeczypospolitej w latach 1918-1921, posiadając przydział służbowy do baonu sanitarnego. Na stopie pokojowej kontynuował służbę we wspomnianym baonie, pozostając na etacie przejściowym z przydziałem do Wojskowego Instytutu Przyrodo-Leczniczego im. marszałka Józefa Piłsudskiego. Z początkiem 1924 r. został przeniesiony w stan spoczynku.

Podczas niemieckiej okupacji mieszkał przy ulicy Kraszewskiego 19 w Jarosławiu. Tam w nieustalonych okolicznościach został aresztowany przez funkcjonariuszy Kommandeur der Sicherheitspolizei und des Sicherheitsdienstes für den Distrikt Krakau Außendienststelle Jaroslau i najpierw osadzony w miejscowym więzieniu, a później przyniesiony do więzienia w Tarnowie, skąd 10 stycznia 1941 r. został przywieziony do KL Auschwitz transportem Tarnów – Kraków.

W obozie otrzymał numer więźniarski 9279, ginąc w egzekucji 11 listopada 1941 r. Na Jego temat można przeczytać biogram, autorstwa dr. Jerzego Dębskiego, w publikacji „Oficerowie Wojska Polskiego w obozie koncentracyjnym Auschwitz, Oświęcim 2016.

Rozstrzeliwania pod Ścianą Straceń, którą ostatecznie rozebrano w lutym 1944 r., trwały prawie do końca poprzedniego roku. Śmierć poniosło w nich kilka tysięcy więźniów, głównie byli nimi Polacy, w tym wielu oficerów Wojska Polskiego.

Adam Cyra

Oświęcim, dnia 8 listopada 2016 r.

Zobacz również:

  1. Siedemdziesiąt dwa lata temu w Święto Niepodległości
  2. Święto Niepodległości w KL Auschwitz w 1941 r.
  3. Rozstrzelani w Święto Niepodległości 1941 r.
  4. Siedemdziesiąt lat temu – bitwa w Przegini koło Olkusza
  5. Sto lat temu walczył pod Kostiuchnówką

Komentarze nie są dozwolone.