Oddali hołd rozstrzelanym pod Ścianą Straceń 11 listopada 1941 roku

W Libiążu koło Chrzanowa  od kilku lat aktywnie działa stowarzyszenie pod nazwą Szwadron Kawalerii Ochotniczej im. Rotmistrza Witolda Pileckiego (film) pod dowództwem podporucznika  kawalerii ochotniczej Marcina Kłosa. Zobacz także filmy: Manewry Szwadronu w UdorzuZbiórka Szwadronu Kawalerii Ochotniczej Pilecki.

W dniu 11 listopada 2019 roku, wyjątkowo pieszo po obchodach w Libiążu i Mszy św., ułani z tego Szwadronu udali się do Muzeum Auschwitz – Birkenau, składając kwiaty i zapalająć zniczy pod Ścianą Straceń.

Przytaczam treść rozkazu okolicznościowego, który został odczytany na terenie byłego obozu przed oddaniem honorów oraz złożeniem kwiatów i zapaleniem zniczy:

Kawalerzyści, Strzelcy, pozostali goście…

Dziś spotykamy się w miejscowości Oświęcim na terenie niemieckiego obozu KL Auschwitz, który powstał na okupowanych polskich ziemiach za czasów II wojny światowej.

Miejsca, które zna nie jedną krzywdę i nie jedną śmierć, miejsca, które choć wita napisem na bramie: PRACA CZYNI WOLNYM – to nigdy w tym miejscu uczciwa praca nie dała nikomu wolności! Miejsca, które jeden z pierwszych więźniów i autor książki Wiesław Kielar, nr obozowy 290, nazywa z łaciny Anus mundi.

„W dniu 11 listopada w 1941 r. na podwórzu bloku nr 11 pod Ścianą Straceń w KL Auschwitz, w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r., odbyła się pierwsza egzekucja dokonana przez strzał w tył głowy z broni małokalibrowej. Skazańcy rozebrani do naga, ze skrępowanymi z tyłu rękami, byli rozstrzeliwani pojedynczo. Przed egzekucją wypisano każdemu z nich numer obozowy na piersiach. Jej przebieg obserwował komendant obozu Rudolf Höss oraz kierownik obozu i lekarz obozowy. Rozstrzeliwał podoficer raportowy Gerhard Palitzsch, każdorazowo ładując do karabinka nowy nabój. W tym dniu rozstrzelał on 151 więźniów, prawie samych Polaków”.

Składam podziękowania dyrekcji Muzeum Auschwitz-Birkenau za zgodę na dzisiejszą apel. Rozkaz podpisał dow. SKO ppor. kaw. och. Marcin Kłos. BACZNOŚĆ! Uczcijmy  minutą ciszy wszystkie ofiary KL Auschwitz …

——————————————————————————————————————————–

Siedemdziesiąt osiem lat temu – w dniu 11 listopada w 1941 roku - na dziedzińcu bloku nr 11 pod Ścianą Straceń w KL Auschwitz, w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku, odbyła się pierwsza egzekucja dokonana przez strzał w tył głowy z broni małokalibrowej. Rozstrzeliwał podoficer raportowy Gerhard Palitzsch. W tym dniu rozstrzelał  76  więźniów Auschwitz, prawie samych Polaków. Wśród rozstrzelanych wraz z Polakami był tylko jeden nie-Polak, homoseksualista niemiecki.

Zachowały się obozowe akty zgonów 49 rozstrzelanych wówczas więźniów, w których odnotowano w języku niemieckim: „Erschiessung wegen Widerstand gegen die Staatsgewalt” (rozstrzelany z powodu oporu przeciw władzy państwowej).

W dniu 11 listopada 1941 roku w obozie prawdopodobnie rozstrzelano również 80 Polaków przywiezionych z więzienia śledczego w Mysłowicach. Wspomina o tym w swojej relacji były więzień Ludwik Banach, ale jak dotychczas nie znalazło to potwierdzenia w ustaleniach historyków. Ponadto nie ma  nazwisk tych Polaków w obozowych aktach zgonów więźniów.

Tadeusz Lech, zdjęcie wykonane przez obozowe gestapo

W powojennym raporcie z 1945 roku Witold Pilecki, dobrowolny więzień KL Auschwitz i twórca konspiracji wojskowej w tym obozie, napisał, że wśród ofiar egzekucji, celowo dokonanej przez niemieckich nazistów w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, był jego bliski współpracownik z konspiracji wojskowej w KL Auschwitz, por. rez. Tadeusz Lech, nr obozowy 9235, pochodzący z okolic Bochni, który na kilkanaście godzin przed śmiercią powiedział do niego: „Cieszy mnie chociaż to, że zginę 11 listopada”.

Piotr Borek, zdjęcie wykonane przez obozowe gestapo

Sam Rotmistrz Pilecki, nr obozowy 4859, wprawdzie przeżył totalitaryzm nazistowski, lecz zginął w okresie terroru stalinowskiego, rozstrzelany w warszawskim więzieniu na Mokotowie 25 maja w 1948 roku.

Jednym ze straconych w 23. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości był Piotr Borek (nr obozowy 9168), który urodził się w Chorzowie w 1987 roku, był uczestnikiem trzech Powstań Śląskich, pracował górnictwie jako sztygar, idąc na rozstrzelanie wznosił okrzyki: „Niech żyje Polska”. W ten sposób dawał przykład innym polskim więźniom, jak należy postępować w obliczu śmierci. Świadkiem jego patriotycznej postawy i nieugiętego hartu ducha był Erwin Olszówka (nr 1141), pochodzący także z Chorzowa.

Stanisław Wąsowicz, zdjęcie wykonane przez obozowe gestapo

Wśród straconych 11 listopada 1941 roku pod Ścianą Straceń było także dwunastu więźniów, pochodzących z Nowego Sącza i okolic. Jednym z nich był sędzia Stanisław Wąsowicz, którego brat Tadeusz Wąsowicz (nr obozowy 20035) również był więziony w Auschwitz, a następnie w Buchenwaldzie, gdzie został  wyzwolony w kwietniu 1945 roku.

Tadeusz Wąsowicz (1906-1952)

Po wojnie Tadeusz Wąsowicz był współtwórcą i pierwszym dyrektorem Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu w latach 1947-1952.

Zmarł w listopadzie 1952 r., pełniąc wspomnianą funkcję dyrektora Muzeum. Miał 46 lat. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Na fasadzie zamieszkiwanego przez niego budynku w Krakowie przy ulicy Szlak nr 21 została odsłonięta jemu poświęcona tablica pamiątkowa w 1994 roku.

Wanda Zabielska, zdjęcie wykonane przez obozowe gestapo

Na zakończenie tego tekstu warto wspomnieć o tym, że dwa lata później, w przeddzień Święta Niepodległości, 10 listopada 1943 roku w KL Auschwitz II-Birkenau zginęła Wanda Zabielska, która była żoną rotmistrza Józefa Zabielskiego ps. „Żbik”.

Był on uczestnika pierwszego skoku cichociemnych do okupowanej Polski w lutym 1941 roku.

Ich syn Janusz Zabielski (ur. w 1939 r.) mieszka poza granicami Polski, mająć obywatelstwo brytyjskie stara się obecnie o uzyskanie obywatestwa polskiego.

Adam Cyra

Oświęcim, 11 listopada 2019 r.

Zobacz również:

  1. Rozstrzelani w Święto Niepodległości 1941 r.
  2. Hołd rozstrzelanym w Auschwitz 11 października 1943 r.
  3. Ściana Straceń – miejsce hołdu i modlitwy
  4. Święto Niepodległości w KL Auschwitz w 1941 r.
  5. 11 listopada w KL Auschwitz

Comments are closed.